مىشود ، زيرا نه مىتواند نيروى جوانى خود را باز گرداند ، و دوباره چنان باغى به عمل بياورد ، و نه كودكان خردسالش چنين نيرويى دارند ، و نه بعد از آتش گرفتن باغ اميد برگشتن سبزى و خرمى آن را مىتواند داشته باشد . اين مثلى است كه خداى تعالى آن را براى كسانى زده كه مال خود را در راه خدا انفاق مىكنند ، ولى با منت نهادن و اذيت كردن پاداش عمل خود را ضايع مىنمايند و ديگر راهى به بازگرداندن آن عمل باطل شده به عمل صحيح را ندارند ، و انطباق مثل با ممثل بسيار روشن است ، براى اينكه اين گونه رفتارها كه اعمال آدمى را باطل مىسازد بىجهت و بىمنشا نيست ، كسانى اينطور اجر خود را ضايع مىكنند كه در دل دچار بيمارىهاى اخلاقى از قبيل « مال دوستى » ، « جاه دوستى » ، « تكبر » « عجب » ، « خودپسندى » ، « بخل شديد » و . . . هستند ، بيمارىهايى كه نمىگذارد آدمى مالك نفس خود باشد ، و مجالى براى تفكر و سنجش عمل خويش و تشخيص عمل نافع و مضر را بدهد ، و اگر مجال مىداد و آدمى تفكر مىكرد هرگز به چنين اشتباه و خبطى مرتكب نمىشد . * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ » ) * كلمه « تيمم » هم به معناى « قصد » است ، و هم معناى « اقدام عمدى » ، و كلمه « خبيث » ضد كلمه « طيب » را معنا مىدهد ، آن به معناى ناپاك ، و اين به معناى پاك است ، و كلمه « منه » متعلق به كلمه خبيث است ، و جمله : « تنفقون » ، حالى است از فاعل « تيمموا » ، و جمله : * ( « لَسْتُمْ بِآخِذِيه » ) * حالى است از فاعل « تنفقون » و عاملش همان فعل است ، و جمله : * ( « أَنْ تُغْمِضُوا فِيه » ) * به خاطر كلمه « أن » مبدل به مصدر مىشود ، و لام بطورى كه گفته شده در تقدير است ، و تقدير كلام « الا لاغماضكم فيه » است ، ممكن هم هست حرف « باء » را در تقدير گرفت و گفت : تقدير كلام « الا بمصاحبة اغماض » است . و معناى آيه روشن است ، نكته اى كه بايد به آن توجه كرد اين است كه خداى تعالى در اين آيه كيفيت مالى را كه انفاق مىشود بيان نموده و مىفرمايد : بايد از اموال طيب باشد ، نه خبيث ، يعنى مالى باشد كه فقير به رغبت آن را بگيرد نه به كراهت و اغماض ، براى اينكه كسى كه نخواهد با بذل مال طيب ، خويشتن را به صفت بخشنده متصف سازد ، و بخواهد مال خبيث خود را از سر باز كند ، و زندگى خود را از چنين آلودگيها رها سازد ، چنين كسى دوستدار كار نيك نمىشود ، و چنين انفاقى نفس او را به كمالى نمىرساند ، و به همين جهت است كه مىبينيم آيه شريفه با جمله : * ( « وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّه غَنِيٌّ حَمِيدٌ » ) * شروع شده است چون اين جمله به ما مىفهماند كه بايد در انفاق خود بىنيازى و حمد خداى را در نظر بگيريم ، كه خدا در عين